Bangladeş, Korona ve Ramazan

Aşikur Rahman Saykat

25-04-2020 12:53

Bangladeş Güney Asya’da yer alan; Doğu, Batı ve Kuzey sınırı Hindistan ve Güney sınırı Myanmar ve Hint Okyanus ile paylaşan Müslüman bir ülkedir. 1947’de Hindistan ve Pakistan ayrılırken Doğu Pakistan olarak adlandırıldı. 1971 yılında Pakistan’dan bağımsızlık kazanarak Bangladeş adını aldı. ‘Bangla’ kelimesi Bengal anlamına geliyor ve ‘Deş’ kelimesi ülke anlamını taşımaktadır. Eskiden bu bölgede Bengallar yaşadığı için Bengalların ülkesi olarak adlandırılmıştır.


Yüzölçümü 147,570 km2’dir. Başkenti Dakka’dır 64 ili bulunmaktadır. 2 tane Liman’a sahip olan Chottogram, önemli ticari şehir olarak bilinmektedir.

Bengallar İslam'ı ilk olarak Müslüman tüccarlar ve misyonerlerin gelmesiyle tanıdı. Daha sonra sekizinci yüzyılda Muhammed bin Kasım'ın Hindistan'ı fethetmesiyle Hindistan'da İslam Medeniyeti kuruldu. MS 1205-1206 tarihlerinde Afgan asıllı komutan İhtiyaruddin Muhammed Bahtiyar Khalji tarafından Şen Kraliyetine son vermiş ve kurulan bu Müslüman Devlet MS. 1206-1526 yılları arasında Delhi Sultanlığa dahil olmuştur. Babür İmparatorluğuna dahil olana kadar Bangladeş, Türk kökenli çeşitli komutanlar tarafından yönetildi. 1526 yılında Delhi Sultanlığı, gittikçe büyüyen Babür İmparatorluğunun hakimiyetine girmiştir. On altıncı yüzyılda Babür İmparatorluğun bölgeyi fethetmesiyle Dakka Bengalların başkenti olmuştur. Bu devirde bölge İslam hukuku ve kültürüne göre yönetilmiştir.

 

Yeraltı maddesi olarak Doğal gaz bulunmaktadır. Ülke gelirinin çoğu tarımla sağlanmaktadır. Onun haricinde Tekstil, Balıkçılık, Yurt dışında çalışanların gönderdiği parayla ülke ekonomisi ayakta durmaktadır. Çeltik üretiminde dünyada Çin ve Hindistan’dan sonraki sırada yer almaktadır. Ülke genelinde 230 tane küçük ve büyük nehir geçtiği için tatlısu balık üretiminde dünyada 4. Sıradadır.

Nüfusunun çoğu Müslüman olan Bangladeş, her sene büyük bir maneviyatla mübarek Ramazan ayını karşılıyor. Kandiller, Ramazan, Bayram gibi dini günler genelde Ay’a bakarak belirleniyor. Akşam ay görüldüğünde sonraki gün ramazan ya da bayram olup olmayacağı karar verilmektedir.

Ramazan’da okullar genelde kapalı oluyor. Uzun yaz tatili olmadığı için okullarda (Üniversiteler dahil) Ramazan tatili uzun oluyor. Devlet veya özel şirketler mesai saatini kısaltıyor. Genelde akşam ailecek iftar açma kültürü çok yaygındır. Camilerde hatimli teravih kılınmaktadır ve erkeklerin çoğu yatsıdan sonra teravih kılmaya gider. Evde ramazana özel yemekler pişirilmektedir. İnsanlar boş vakitlerini ibadetle geçirmeye çalışır. Camiler iftara açık oluyor ve genelde mahalledeki insanlar camilerde iftar ikram ediyor. Televizyonlarda Ramazana özel programlar çıkıyor ve her yerde Ramazan’ı bereketli bir şekilde tamamlanmasından konuşuluyor.

Lokantaların çoğu kapalı oluyor, şehirlerde açık lokantalar var ama içeride yemek yiyen insanlar dışarıdan gözükmesin diye önü bir perde ile kapanıyor. İkindiden sonra lokantalar açar ve iftar yemekleri yapıp satışa sunmaya başlarlar. Ramazan’a özel yemekler genelde lokantalarda yer alıyor. Ezan okunduktan sonra kalan iftarları yolda orucunu açan veya isteyene ücretsiz olarak paylaşıyorlar.

Bu sene Ramazan Dünya’nın diğer Müslüman ülke vatandaşları gibi Bangladeşliler de karantinada geçirecekler. Belki dışarıda tam coşkuyla iftar satışları başlamayacak, belki de teravihler tıklım tıklım dolu olmayacak ama Ramazan’ın maneviyatı evlerde aynı ruhuyla yaşanacak diye düşünüyorum. Korona sebebinden dolayı Camiler kapalı ve vakit namazlar artık resmi olarak yasaklandı. Bangladeş’te Korona Virüs Türkiye kadar olmazsa da ciddi etki etmiştir. Kamu işleri artık evden yapılmaktadır ve sokaklarda amaç dışı gezi tamamen yasaklanmıştır. Saat 14.00 den sonra eczane hariç tüm dükkânlar kaplı oluyor. O saatten sonra tüm mahalle kapıları kapanıyor ve bir mahalleden diğer mahalleye geçiş yasak oluyor. Pazarlarda insanlar mesafeli davranmaya özen gösteriyor. Sokaklarda polis ve askerler geziyor. Amaç dışı gezenleri eve gönderiyor. Bu davranış daha önceden başlanması gerekiyordu ama kararlar biraz geç alındı. Bu olumlu tarafların yanında olumsuz olayları da var. Bazı bölgede insanlar hala cemaatle namaz kılmaya çalışıyor, bazı insanların hala ‘korona bize dokunamaz’ gibi cümleleri bu virüsün daha da yayılmasının önünü açıyor.

Ama her şeye rağmen, Ramazan yine tüm Müslümanlar gibi Bangladeş’teki Müslümanlara da bereket getirecek diye düşünüyorum. Belki o eski heyecanla namaza gidilmeyecek ya da hafızların güzel sesiyle teravih kılınmayacak ama evler bir Cami’ye dönüşecek ve kadın çocuk erkek fark etmeksizin herkes o güzel kelimeleri okuyacak.

Bu ümitle…



 

Şekil-1 Bangladeş Bayrağı

Şekil-2 Siyasi Harita

Şekil-3 Açık Alanda Bayram Namazı

Şekil-4 Dakka'da Teravih Namazı

Şekil-5 Dakka'nın Geleneksel İftar Lezzetleri

Şekil-6 Ramazan’a Özel İftar Yemekleri